Ustawa antyprzemocowa 2.0 czeka na uchwalenia
pixabay
Aktualności

Ustawa antyprzemocowa 2.0 czeka na uchwalenia

Ustawa antyprzemocowa 2.0 czeka na uchwalenia

Rozszerzona ochrona osób pokrzywdzonych, by wszędzie czuły się bezpiecznie

Zwróć się o pomoc, reaguj! Do 30 listopada 2020 r. takie zachęty kierowane do ofiar przemocy domowej były mało skuteczne. Nie było w tym nic dziwnego, skoro namawiano do składania skarg osoby, które później nadal musiały dzielić wspólny kąt ze swoimi oprawcami. Policyjne kroniki są pełne przypadków,
w których maltretowana żona prosi o pomoc na komendzie, zeznając, że jest regularnie bita i poniżana, a kilka dni później... wszystko odwołuje i wycofuje skargę. W większości tego typu przypadków było jasne, że skarga jeszcze bardziej rozsierdziła agresora i to on wymusił jej wycofanie

Ustawa antyprzemocowa położyła więc nacisk na usunięcie tej podstawowej przeszkody w rozwiązywaniu szczególnie przykrych i drastycznych przypadków przemocy domowej. Jeżeli osoba maltretowana osiągnęła już taki poziom determinacji, że postanowiła zaangażować w rozwiązanie swoich problemów policję, to nie należało zostawiać jej z tym samej, ale otoczyć szczególną opieką, co było równoznaczne z natychmiastowym przerwaniem patologicznej relacji. Ważnym aspektem było też dokonanie tego w sposób gwarantujący elementarne poczucie sprawiedliwości, jasne więc było, że to nie ofiara powinna zostać zmuszona do opuszczenia wspólnego lokum, ale agresywny sprawca przemocy powinien ponieść konsekwencje swoich czynów i stanąć przed koniecznością szukania dachu nad głową. Przypomnijmy zatem główne założenia ustawy antyprzemocowej.


Mechanizm działania ustawy antyprzemocowej 1.0
Osoba stosująca przemoc fizyczną, stanowiącą zagrożenie dla życia lub zdrowia domowników, musiała bezzwłocznie opuścić mieszkanie. Sprawca przemocy musi szukać schronienia na 14 dni, a nie jego ofiara, nawet jeśli to sprawca jest wyłącznym właścicielem nieruchomości. Kwestia częściowego i okresowego ograniczenia uprawnień właścicielskich sprawcy przemocy nie może bowiem być stawiana wyżej niż również chronione konstytucyjnie prawa przysługujące jego ofierze, takie jak chociażby prawo do ochrony życia, zakaz poniżającego traktowania czy gwarancja nietykalności i wolności osobistej. Policja ma jedynie obowiązek przekazania aktualnej listy placówek, w których taka osoba może znaleźć schronienie bądź uzyskać pomoc psychologiczną czy wsparcie i leczenie w zakresie uzależnień, które są główną przyczyną przemocy domowej.


Decyduje stróż prawa
W praktyce policjant, a także np. żołnierz Żandarmerii Wojskowej, może wydać wobec osoby stosującej przemoc nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu i jego bezpośredniego otoczenia lub zakaz zbliżania się do miejsca zamieszkania. Ten nakaz lub zakaz funkcjonariusz wydaje w związku z powzięciem informacji o stosowaniu przemocy w rodzinie lub podczas interwencji podjętej we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu. Nakaz trwa początkowo 14 dni, a o jego przedłużeniu decyduje sąd. W praktyce wygląda to tak, że wcześniej wspomniany nakaz jest wręczany osobie podejrzanej do rąk własnych, a w razie nieobecności umieszczany na drzwiach mieszkania. Wszystko to poprzedza stosowne przesłuchanie ofiary i świadków. Osoba, wobec której zastosowano natychmiastowe odizolowanie, może zabrać swoje rzeczy osobiste oraz niezbędne do wykonywania pracy.


Zakaz zbliżania
Sprawca dostaje też zakaz zbliżania się do domostwa. Sankcje natychmiast egzekwuje policja, a sądy w błyskawicznym trybie zajmują się sprawą – w ciągu miesiąca od złożenia wskazanego wniosku. Sąd wskazuje obszar lub odległość od wspólnie zajmowanego mieszkania, którą osoba stosująca przemoc w rodzinie jest obowiązana zachować. Postanowienie wydawane przez sąd jest skuteczne i podlegające wykonalności z chwilą ogłoszenia. Sąd może je zmienić lub uchylić w razie zmiany okoliczności, nawet gdy jest prawomocne. Rozwiązania zawarte w ustawie doprowadziły do natychmiastowej izolacji sprawców od osób dotkniętych przemocą. Wcześniej było to możliwe do uzyskania jedynie na drodze sądowej w sprawach cywilnych i trwało wiele tygodni, a nawet miesięcy. W tym czasie ofiary przemocy były zmuszone do życia pod jednym dachem z prześladowcą lub musiały szukać schronienia poza własnym domem.


Wersja 2.0
Teraz powyższe narzędzia zostaną uzupełnione dzięki ustawie antyprzemocowej 2.0, która rozszerzy istniejącą ochronę ofiar przemocy domowej o nowe, istotne elementy. Co się zmieni? Przede wszystkim wobec osoby stosującej przemoc będzie można zastosować 14-dniowy zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego, a także zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym w bezpośredni i pośredni sposób. Następnie ochrona zostanie rozszerzona o takie miejsca jak szkoła, placówka opiekuńcza czy sportowa lub miejsce pracy osoby pokrzywdzonej. Słowem – sprawca przemocy otrzyma zakaz jakiejkolwiek ingerencji w życie osób, które krzywdził. Dyrektorzy placówek, np. szkół, otrzymają informację o nałożonym zakazie, a policja otrzyma obowiązek trzykrotnego sprawdzenia, czy nakazy i zakazy są respektowane. W czasie tych 14 dni pokrzywdzeni mają możliwość złożenia wniosku o przedłużenie ochrony do sądów cywilnych. Dodatkowo Ministerstwo Sprawiedliwości, które jest autorem projektu, zaproponowało ochronę przed stalkingiem w procedurze cywilnej, a nie tylko – jak obecnie – w procedurze karnej. Chodzi o to, by stalker dostał skuteczny zakaz kontaktowania się z osobą prześladowaną przy użyciu jakichkolwiek narzędzi elektronicznych.
O wejściu w życie ustawy antyprzemocowej 2.0 zdecyduje Sejm. Jej projekt już trafił na Wiejską po przyjęciu go przez Radę Ministrów. Żeby ustawa antyprzemocowa 2.0 weszła w życie, będzie niezbędne przeprowadzenie szkoleń dla policjantów, funkcjonariuszy żandarmerii wojskowej czy kuratorów. Ma to ułatwić okres vacatio legis trwający sześć miesięcy.

Dr Marcin Romanowski, wiceminister sprawiedliwości:

 

Należy nieustannie dążyć do poprawy, szczególnie kiedy mówimy o tak istotnym problemie jak walka z przemocą domową. Przygotowany w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt ustawy antyprzemocowej 2.0 stanowi zwiększenie katalogu instrumentów antyprzemocowych. od momentu wejścia w życie ustawy antyprzemocowej prowadziliśmy skrupulatny monitoring funkcjonowania przepisów ustawy we współpracy z organami, które działają bezpośrednio w oparciu o ustawę. Pojawiły się kwestie wymagające doprecyzowania bądź uzupełnienia. Jednak to, co jest jej najważniejsze w projekcie nowelizacji, to przyznanie służbom nowych uprawnień chroniących osoby doznające przemocy domowej. Pełna izolacja sprawcy od ofiar przemocy domowej, w tym dzieci, to gwarancje bezpieczeństwa nie tylko w domu i mieszkaniu, ale także poza nim. dlatego jedną z trzech najistotniejszych zaproponowanych zmian jest możliwość zastosowania zakazu zbliżania się sprawcy do ofiary, także gdy znajduje się ona na ulicy, zakupach czy spacerze. Co więcej, proponujemy zakaz wstępu dla krzywdziciela do wszystkich miejsc, w których dziecko uczy się i rozwija swoje pasje. Nie możemy zapominać o zmieniających się okolicznościach technologicznych. Nowe metody komunikowania się umożliwiają sprawcom kontakt z ofiarą z każdego miejsca, co oznacza, że nawet fizyczna izolacja może okazać się niewystarczająca. Naszym celem jest pełna ochrona w rozumieniu współczesnych uwarunkowań społecznych. W związku z tym projekt zakłada również ochronę przed nękaniem w sieci, a to oznacza zakaz kontaktowania się sprawcy przemocy domowej z ofiarami za pośrednictwem internetowych
komunikatorów, mediów społecznościowych czy telefonu.